مطالبه خسارت در تصادفات رانندگی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های رانندگان در ایران است؛ چون بسیاری از زیان‌دیدگان تصور می‌کنند بیمه فقط هزینه تعمیرات و دیه را پرداخت می‌کند، در حالی که طبق قانون، خسارات دیگری مانند افت قیمت خودرو، هزینه خواب خودرو، هزینه اجرت‌المثل، خسارات هزینه کارشناسی و حتی خسارات مازاد بر تعهد بیمه نیز قابل مطالبه است.
آشنایی با این حقوق باعث می‌شود پس از تصادف، دچار ضرر مالی پنهان نشوید و بتوانید بیشترین میزان خسارت را مطالبه کنید.

در این مقاله تمام نکات حقوقی، راه‌های مطالبه، مدارک لازم، روش‌های کارشناسی و قوانین مربوط به افت قیمت و خسارات مازاد بر دیه را کامل و دقیق بررسی می‌کنیم.

افت قیمت خودرو در تصادفات چیست؟

افت قیمت خودرو در تصادفات چیست؟

افت قیمت خودرو به کاهش ارزش وسیله نقلیه پس از تصادف گفته می‌شود. حتی اگر خودرو به‌طور کامل تعمیر شود و ظاهری مانند روز اول پیدا کند، بازار خودرو کاهش ارزش ناشی از تصادف را درنظر می‌گیرد.
به همین دلیل، خودروهای تصادفی در زمان فروش ارزان‌تر معامله می‌شوند.

طبق قوانین و رویه قضایی، افت قیمت حقی جدا از هزینه تعمیرات است و برای مطالبه آن نیازی نیست ماشین کاملاً نابود شده باشد؛ هر آسیبی که ارزش خودرو را کاهش دهد—مثل صافکاری، رنگ‌شدگی، تعویض قطعه، یا حتی ضربه به شاسی—قابل مطالبه است.

پیشنهاد وکیلا: رانندگی بدون گواهینامه چه مجازاتی دارد؟

چه خودروهایی شامل افت قیمت می‌شوند؟

مطابق نظریه کارشناسان رسمی، افت قیمت معمولاً برای خودروهایی قابل‌قبول است که:

  • کمتر از ۱۰ سال عمر دارند
  • دارای برند شناخته‌شده باشند
  • ارزش بازاری مشخص داشته باشند
  • میزان تصادف بر ساختار خودرو تأثیر گذاشته باشد

البته این‌ها قوانین خشک نیستند؛ در بسیاری از دادگاه‌ها حتی برای خودروهای قدیمی نیز افت قیمت پذیرفته شده است؛ زیرا معیار اصلی کاهش ارزش واقعی است، نه صرفاً سن خودرو.

مراحل مطالبه افت قیمت خودرو

اگر پس از تصادف، طرف مقابل مقصر باشد، مراحل زیر برای مطالبه افت قیمت لازم است:

۱. دریافت کروکی و گزارش پلیس

در تصادفات مؤثر، کروکی به‌عنوان مهم‌ترین سند اثبات تقصیر استفاده می‌شود.

۲. مراجعه به کارشناس رسمی دادگستری

کارشناس میزان افت قیمت و هزینه تعمیرات را تعیین می‌کند.
در صورت اختلاف، دادگاه می‌تواند هیئت سه‌نفره کارشناسی تعیین کند.

۳. ثبت دادخواست

اگر بیمه خسارت را نپذیرفت یا راننده مقصر پرداخت نکرد، باید دادخواست مطالبه خسارت مازاد بر تعهد بیمه به دادگاه تقدیم شود.

۴. دریافت رأی و اجرا

پس از صدور رأی، خسارت از بیمه یا شخص مقصر قابل وصول است.

خسارات مازاد بر دیه چیست؟

بسیاری تصور می‌کنند در تصادفات جرحی، فقط دیه قابل مطالبه است؛ درحالی‌که طبق ماده ۱ قانون بیمه شخص ثالث و رویه دیوان عالی کشور، بیمه فقط تا سقف تعهداتش مسئول است؛ اما خود راننده مقصر باید سایر خسارات را پرداخت کند.

خسارات مازاد بر دیه شامل موارد زیر است:

  • هزینه درمانی که بیمه تکمیلی پوشش نمی‌دهد
  • خسارات روحی و روانی (طبق نظر کارشناسی)
  • هزینه کارافتادگی
  • خسارت ازکارافتادگی موقت یا دائم
  • خسارت‌های ناشی از خواب خودرو
  • هزینه رفت‌وآمد بیمار
  • هزینه پرستاری یا مراقبت
  • هر خسارتی که عرف و قانون آن را قابل مطالبه بداند

پیشنهاد وکیلا: دیه تصادف به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

آیا بیمه افت قیمت را پرداخت می‌کند؟

خیر
افت قیمت خودرو در تعهد بیمه شخص ثالث نیست و شرکت بیمه آن را پرداخت نمی‌کند.
اما راننده مقصر مکلف است آن را پرداخت کند و زیان‌دیده می‌تواند از طریق دادگاه آن را مطالبه کند.

این موضوع بارها در آرای محاکم تأیید شده و یک حق قطعی برای زیان‌دیده محسوب می‌شود.

مدارک لازم برای مطالبه خسارت و افت قیمت

برای موفقیت در دادگاه، داشتن مدارک کامل ضروری است:

  • کروکی یا گزارش پلیس
  • کارت خودرو و بیمه‌نامه
  • عکس‌های صحنه تصادف
  • فاکتورهای تعمیرات
  • نظریه و برگه کارشناسی رسمی دادگستری
  • مدارک هویتی شاکی و متهم
  • گاهی نیاز به گزارش پزشکی‌قانونی (در پرونده‌های جرحی)

هرچه مدارک واضح‌تر باشد، فرایند دادرسی سریع‌تر و نتیجه بهتر خواهد بود.

هزینه کارشناسی افت قیمت چقدر است؟

هزینه کارشناسی بستگی به ارزش خودرو و میزان وقت‌گذاری کارشناس دارد؛ اما معمولاً مبلغی ثابت یا درصدی از ارزش خسارت است.
در صورت پیروزی در دادگاه، هزینه کارشناسی نیز از مقصر دریافت می‌شود.

آیا بدون کروکی هم می‌توان افت قیمت گرفت؟

اگر تصادف ساده باشد و پلیس کروکی صادر نکند، باز هم می‌توان خسارت را دریافت کرد؛ به شرطی که:

  • مقصر بودن طرف مقابل قابل‌اثبات باشد
  • طرف مقابل مقصر در صحنه حضور داشته باشد
  • کارشناسی امکان تعیین خسارت داشته باشد
  • بیمه خسارت را بپذیرد

اما اگر اختلاف جدی وجود داشته باشد، کروکی اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

اشتباهات رایج در مطالبه خسارت

اشتباهات رایج در مطالبه خسارت

بسیاری از رانندگان به دلیل ناآگاهی، بخشی از خسارت خود را از دست می‌دهند.
مهم‌ترین اشتباهات عبارت‌اند از:

  • ندادن خودرو به کارشناس رسمی
  • تنظیم نکردن کروکی
  • اعتماد کامل به بیمه بدون بررسی خسارت واقعی
  • چشم‌پوشی از افت قیمت
  • قبول خسارت نقدی از مقصر بدون بررسی حقوقی
  • نداشتن مدارک کافی برای دادگاه

آگاهی از قوانین بهترین راه جلوگیری از این ضررهاست.

آیا می‌توان همزمان از بیمه و راننده مقصر خسارت گرفت؟

بله
خسارات به چند بخش تقسیم می‌شود:

  • خسارت بدنه و تعمیرات: توسط بیمه شخص ثالث پرداخت می‌شود
  • افت قیمت و خسارات مازاد بر تعهد بیمه: توسط راننده مقصر پرداخت می‌شود
  • خسارات سنگین خارج از تعهد بیمه: از طریق دادگاه قابل‌مطالبه است

بنابراین شما می‌توانید بخش بیمه‌ای را از شرکت بیمه و بخش غیر بیمه‌ای را از راننده مقصر دریافت کنید.

در تصادفات رانندگی، اغلب زیان‌دیدگان تنها هزینه تعمیرات را مطالبه می‌کنند، در حالی که طبق قانون، افت قیمت خودرو و خسارات مازاد بر دیه نیز کاملاً قابل مطالبه است.
شما می‌توانید با دریافت کارشناسی رسمی و ثبت دادخواست در دادگاه، تمام خسارت‌های واردشده—حتی آنچه بیمه پرداخت نمی‌کند—را از راننده مقصر دریافت کنید.
آگاهی از این حقوق باعث می‌شود در تصادفات، هیچ بخش از خسارت از بین نرود و از تمامی حقوق قانونی خود بهره‌مند شوید.

سوالات متداول

1. آیا افت قیمت خودرو قانونی است؟

بله، طبق رویه قضایی، افت قیمت یک خسارت قابل‌مطالبه از راننده مقصر است.

2. بیمه شخص ثالث افت قیمت را می‌پردازد؟

خیر، افت قیمت در تعهد بیمه نیست؛ مقصر باید پرداخت کند.

3. برای گرفتن افت قیمت حتماً باید به دادگاه برویم؟

اگر مقصر نپذیرد یا اختلاف وجود داشته باشد، بله؛ در غیر این صورت با توافق هم قابل‌حل است.

4. آیا خودروهای قدیمی هم افت قیمت می‌گیرند؟

بله؛ معیار اصلی کاهش ارزش واقعی خودرو است، نه سن آن.

5. هزینه کارشناسی افت قیمت چگونه تعیین می‌شود؟

بسته به ارزش خودرو و تعرفه کارشناس است؛ در صورت پیروزی در دادگاه از مقصر گرفته می‌شود.

6. آیا می‌توان بدون کروکی خسارت گرفت؟

بله، اما اثبات مقصر بودن دشوارتر می‌شود.

7. خسارات مازاد بر دیه شامل چیست؟

هزینه‌های درمانی اضافی، پرستاری، رفت‌وآمد، ازکارافتادگی و سایر هزینه‌های غیرپوشش بیمه.

8. اگر بیمه خسارت را کم‌تر از رقم واقعی پرداخت کند چه کنیم؟

می‌توان از بیمه و سپس از راننده مقصر باقی خسارت را مطالبه کرد.

9. آیا برای گرفتن افت قیمت نیاز به تعویض قطعه است؟

خیر، حتی رنگ‌شدگی یا صافکاری ساده هم موجب افت قیمت می‌شود.

10. آیا می‌توان هم افت قیمت و هم هزینه تعمیرات را گرفت؟

بله، این دو خسارت جداگانه هستند و هر دو قابل‌مطالبه‌اند.

نوشته قبلی